Circulair- en biobased ontwerpen

We zijn even vergeten te kijken naar wat de natuur ons geeft.

Circulaire economie, circulair ondernemen, circulair bouwen… Momenteel hot items, en dat is maar goed ook. Maar ik hoor nauwelijks geluiden over de biobased economie, biobased grondstoffen, biobased bouwen, biobased materialen. Waarom is dat? Kennen we de hernieuwbare mogelijkheden nog niet goed genoeg? Waarom kijken we niet wat vaker naar wat de natuur ons geeft?

Business as usual

Ontwerpen in kunststoffen, bij Industrieel Product Design is dat een belangrijk onderdeel in de opleiding. Men leert in het kort hoe thermoplasten en thermoharders chemisch zijn opgebouwd en men krijgt veel (praktijk)les in de verwerkingsmogelijkheden en de bijbehorende ontwerpregels.

In mijn carrière heb ik veel aan deze basis gehad, en veelvuldig toegepast. Maar het voelt niet meer goed. Een verpakking ontwerpen in plastic terwijl het risico er in zit dat deze verpakking in de oceaan belandt zonder dat het afbreekt. Zijn er dan geen alternatieven?

Natuur

Die zijn er zeker! Het enige wat we als ‘vormgevers’ moeten doen is de focus tijdelijk verschuiven. Stap even uit die productie-wereld en kijk naar de natuur; leer over de natuur en de verschillende gewassen, grondstoffen en bio-afval. Hennep, miscanthus, bamboe, vlas, jute, riet, stro, azolla, waterplanten, zeewier, houtvezel, etc. Maar ook de wereld van papier of papierpulp. In combinatie met slimme biobased en bio-afbreekbare ‘binders’ zijn er talloze mogelijkheden. Of geopolymeerbeton, wat naar alle waarschijnlijkheid in het oude Egypte al werd toegepast. Er zijn veel grondstoffen die kunnen worden gebruikt voor deze prachtige beton-technologie, zonder dat er cement nodig is.

Chemie

Om de mogelijkheden te ontdekken en te begrijpen zullen we als ontwerpers ook in de wereld van de chemie moeten duiken. Hoe worden grondstoffen gemaakt en belangrijker nog: hoe worden materialen gemaakt? Waaruit kan een bio-composiet bestaan? Hoe kunnen we dit verwerken? Hoe lang, en onder welke condities, gaat het materiaal mee zodra het is toegepast? Onder welke condities breekt het materiaal af? Kunnen we het goed (chemisch) recyclen?

Ontwerpen vanuit de eigenschappen

Vanuit de chemie is er weer overlap met de productie-wereld. Maar dan bekijken we het vanuit een ander perspectief: in plaats vanuit functie zal de ontwerper eerst vanuit de grondstof en het materiaal moeten denken. Tezamen met applicatie partners ontdekken we de eigenschappen van de vezels en de grondstof-combinaties. Overigens geldt dit ook voor de bouwwereld, ik denk dat architecten hier een grote rol in kunnen spelen.

Grondstoffen transitie

Vanuit de biobased- en circulaire economie heb ik een andere kijk op het ontwerp-vak gekregen. We moeten even een stap terug doen, terug naar de basis van ons vak: de grondstoffen. Ontdek de materiaal-mogelijkheden van de toekomst. Zet vooral veel (onderzoeks)projecten op met studenten en vooral ook met elkaar. Iedere partij in de keten zal mee moeten doen. Van bijv. een industriële hennep-teler tot aan de bouwaannemer. Want het kan toch niet zo zijn dat meer dan 95% van onze industrieel geteelde hennep momenteel wordt geëxporteerd naar het buitenland, terwijl we in Nederland prima huizen kunnen bouwen in kalkhennep? Om maar even een voorbeeld te noemen.

 

Klaske Postma, Regeneration design

Regeneration design verbeeldt en verbindt biobased- & circulaire grondstoffen, materialen en technologieën met uiteenlopende toepassingen. Ontwerpen in de materialen van de toekomst!